Δημήτρης Γέρου
Την έκβαση των δύο εκλογικών μαχών, για την πρωτιά και για την ηγεμονία στην αντιπολίτευση, θα κρίνουν οι αποστασιοποιημένοι ψηφοφόροι που δεν έχουν βρει ακόμη αξιόπιστη εναλλακτική.
Δύο αριθμοί αποκτούν ιδιαίτερη πολιτική σημασία στην πορεία προς τις επόμενες εκλογές. Το 15% και το 25%. Ο πρώτος αποτυπώνει το στοίχημα του Αλέξη Τσίπρα και του Νίκου Ανδρουλάκη για τη διεύρυνση ή κατοχύρωση της επιρροής τους. Ο δεύτερος την αγωνία του Κυριάκου Μητσοτάκη να διατηρήσει η Νεα Δημοκρατία την δημοσκοπική της ισχύ στην κάλπη και το πλεονέκτημα που προσφέρει ο εκλογικός νόμος.
Σαράντα περίπου ημέρες μετά τη ΔΕΘ και στο δεύτερο κύμα των δημοσκοπήσεων οι μεταβολές παραμένουν περιορισμένες. Ιδιαίτερα η πρόθεση ψήφου, χωρίς αναγωγή των αναποφάσιστων, αποτελεί ιδιαίτερα χρήσιμο δείκτη για την παρακολούθηση της πραγματικής εκλογικής υποστήριξης που καταγράφουν σήμερα τα κόμματα.
Η Νέα Δημοκρατία διατηρεί καθαρό προβάδισμα, αλλά πέριξ του 25% δυσκολεύεται να ανακτήσει τις απώλειές της. Η Ελληνική Αριστερή Συμπαράταξη του Αλέξη Τσίπρα παρουσιάζει στασιμότητα ή μικρή πτώση, ενώ το ΠαΣοΚ καταγράφει βελτίωση στην πρόθεση ψήφου.
Το διπλό πρόβλημα Μητσοτάκη
Για τον Κυριάκο Μητσοτάκη, το 25% έχει διπλή σημασία. Αποτελεί κυρίως το εκλογικό κατώφλι από το οποίο το πρώτο κόμμα αποκτά μπόνους 20 εδρών, με προοδευτική αύξησή του ανάλογα με το ποσοστό του. Παράλληλα, απέκτησε προσωπική πολιτική διάσταση μετά την πρόσφατη συνέντευξή του, όπου αναγνώρισε ότι ένα τέτοιο εκλογικό αποτέλεσμα θα δικαιολογούσε την αμφισβήτηση της ηγεσίας του.
Προφανώς η αναφορά αυτή, στρατηγικά, αποτελεί προσπάθεια διαμόρφωσης ενός προσωποποιημένου εκλογικού διλήμματος. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης αναζητά την επανασυσπείρωση όχι μόνο των σημερινών υποστηρικτών του, αλλά και μερίδας απ’ όσους τον εμπιστεύθηκαν στις προηγούμενες εκλογές και σήμερα έχουν απομακρυνθεί.
Ωστόσο, οι συνθήκες είναι δυσκολότερες. Η κυβερνητική φθορά, η ακρίβεια, η στεγαστική κρίση, η δυσαρέσκεια για τη λειτουργία της κυβέρνησης και οι απώλειες προς το κόμμα του Αντώνη Σαμαρά δημιουργούν σημαντικές πιέσεις.
Η μάχη του 15% και οι διαφορετικές αφετηρίες
Στην αντιπολίτευση, το 15% αποτελεί ένα κρίσιμο πολιτικό ορόσημο για δύο διαφορετικές διαδρομές.
Ο Αλέξης Τσίπρας επιχειρεί να συγκροτήσει έναν νέο πολιτικό πόλο, αξιοποιώντας την αναγνωρισιμότητα και την προσωπική του απήχηση. Ωστόσο, η αρχική δυναμική της ΕΛΑΣ δεν φαίνεται να μετεξελίσσεται σε ισχυρό ρεύμα.
Το πολιτικό παρελθόν του αποτελεί ταυτόχρονα πλεονέκτημα και περιορισμό, ιδίως για ψηφοφόρους που διατηρούν επιφυλάξεις από την περίοδο της διακυβέρνησής του. Έτσι η μεγάλη δοκιμασία του κ. Τσίπρα διαμορφώνεται κυρίως στο μέτωπο της αξιοπιστίας.
Για το ΠαΣοΚ, η αφετηρία είναι διαφορετική. Διαθέτει οργανώσεις σε ολόκληρη τη χώρα, έμπειρο στελεχιακό δυναμικό, παρουσία στην αυτοδιοίκηση και στους κοινωνικούς και επαγγελματικούς φορείς, καθώς και υποψηφίους με γνώση στο «κυνήγι» της ψήφου και του σταυρού. Πρόκειται για πολιτικό κεφάλαιο που δεν αποτυπώνεται πλήρως στις δημοσκοπήσεις, αλλά μπορεί να αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία όσο πλησιάζει η κάλπη.
Το βασικό ζήτημα του ΠαΣοΚ βρίσκεται στην απόσταση ανάμεσα στις δυνατότητες και στην προσωπική απήχηση του Νίκου Ανδρουλάκη. Ο πρόεδρός του έχει διασφαλίσει την οργανωτική συνοχή και την πολιτική αυτονομία του κόμματος, χωρίς ακόμη να έχει διαμορφώσει αντίστοιχα ισχυρή εικόνα ως εν δυνάμει ηγέτης της χώρας.
Η ηγετικότητα, ωστόσο, μπορεί να οικοδομηθεί και ενισχυθεί μέσα από τη σοβαρότητα, τη συνέπεια και την ικανότητα διατύπωσης μιας πειστικής κυβερνητικής πρότασης, η οποία, όσο πλησιάζουμε προς τις εκλογές, δεν μπορεί να μην τοποθετείται και στο ζήτημα των συνεργασιών. Έτσι θα απευθύνεται και σε κοινά που δεν είναι εύκολο να απευθυνθεί ο κ. Τσίπρας.
Η ευρωπαϊκή κοινωνική αναταραχή ως αστάθμητος παράγοντας
Υπάρχει, βεβαίως, και μια διάσταση που υπερβαίνει τους σημερινούς δημοσκοπικούς υπολογισμούς. Οι μεγάλες κοινωνικές κινητοποιήσεις που εκδηλώνονται σε ευρωπαϊκές χώρες προειδοποιούν ότι η συσσωρευμένη κοινωνική δυσαρέσκεια μπορεί να αποκτήσει απρόβλεπτη πολιτική δυναμική.
Από τη Γαλλία και το Βέλγιο μέχρι την Ιταλία, την Ισπανία και την Πορτογαλία, οι διαδηλώσεις αναδεικνύουν μια βαθύτερη κρίση εμπιστοσύνης προς τις κυβερνήσεις και τους πολιτικούς θεσμούς.
Η Ελλάδα δεν βρίσκεται έξω από αυτές τις πιέσεις. Κοινό χαρακτηριστικό είναι η αίσθηση σημαντικών τμημάτων της κοινωνίας, ιδιαίτερα των νεότερων ηλικιών, ότι η οικονομική ανάπτυξη δεν μεταφράζεται σε βελτίωση της δικής τους ζωής.
Το κόστος διαβίωσης, οι εισοδηματικές ανισότητες και η ανασφάλεια για το μέλλον δημιουργούν ένα ισχυρό κοινωνικό υπόστρωμα δυσαρέσκειας και στην Ελλάδα. Μια ενδεχόμενη κοινωνική έκρηξη, ιδίως εάν αποκτήσει διάρκεια και μαζικότητα λόγω του δύσκολου χειμώνα που έρχεται, θα μπορούσε να μεταβάλει ουσιαστικά το πολιτικό περιβάλλον, να αποδυναμώσει τις παραδοσιακές κομματικές ταυτίσεις και να επηρεάσει καθοριστικά την εκλογική συμπεριφορά.
Σε μια τέτοια συγκυρία, η κοινωνική δυσαρέσκεια μπορεί να ενισχύσει την αντισυστημική ψήφο και την ακροδεξιά. Γι’ αυτό και οι σημερινοί δημοσκοπικοί συσχετισμοί δεν πρέπει να θεωρούνται δεδομένοι.
Η γκρίζα ζώνη και η επόμενη ημέρα
Η επόμενη εκλογική αναμέτρηση θα περιλαμβάνει δύο κάλπες μέσα στην ίδια κάλπη. Μία για την πρωτιά, την πιθανότητα και τους όρους διακυβέρνησης και μία για την ηγεμονία στο χώρο της αντιπολίτευσης.
Η πρωθυπουργική ιδιότητα και η προσωπική απήχηση του κ. Μητσοτάκη παραμένουν σημαντικά πλεονεκτήματα, ταυτόχρονα όμως η αναπόφευκτη φθορά και η δεξιά στροφή του απομακρύνει τους αποστασιοποιημένους ψηφοφόρους του κέντρου.
Για το ΠαΣοΚ, η πρόκληση συνδέεται με την ικανότητα του Νίκου Ανδρουλάκη να παρουσιάσει μια πειστική και εφαρμόσιμη προοπτική. Η δυνατότητα να αποτελέσει καθοριστικό παράγοντα μιας σοβαρής κυβέρνησης, στηριγμένης σε συγκεκριμένες προγραμματικές δεσμεύσεις, αποκτά ιδιαίτερη σημασία σε ένα κατακερματισμένο πολιτικό περιβάλλον.
Το πεδίο όπου συναντώνται τελικά οι δύο εκλογικές μάχες είναι οι αποστασιοποιημένοι ψηφοφόροι και ιδιαίτερα εκείνοι που είχαν στηρίξει τη Νέα Δημοκρατία.
Η δυσαρέσκειά τους δεν συνεπάγεται αυτόματη μετακίνησή τους στην αντιπολίτευση. Αναζητούν μια αξιόπιστη εναλλακτική που θα προσφέρει ταυτόχρονα αλλαγή, ασφάλεια και προοπτική.
- Ο Δημήτρης Γέρου είναι Σύμβουλος Στρατηγικής και Επικοινωνίας
Πηγή: https://www.tovima.gr/2026/10/23/opinions/i-maxi-tou-15-kai-i-agonia-tou-25/?
