Αυτό που οι περισσότεροι δεν αντιλαμβάνονται καλά είναι ότι αυτό που πιστεύουν οι ορθόδοξοι χριστιανοί περιλαμβάνεται στο σύμβολο της πίστεως δηλαδή το «Πιστεύω.» Το πιστεύω [3] είναι μεν ένα συνοπτικό κείμενο, αλλά περιέχει όλα τα βασικά συστατικά της ορθόδοξης πίστης. Η ανάλυση των βασικών αυτών συστατικών έχει γίνει διεξοδικά από πολλούς ιερωμένους και θεολόγους, όμως δεν έχει δοθεί η δέουσα έμφαση στις πέντε πρώτες λέξεις, που έχουν ως εξής:
«Πιστεύω εἰς ἕνα Θεόν, Πατέρα»
Αυτό σημαίνει ότι όλοι οι άνθρωποι είναι παιδιά του ίδιου Θεού και ότι τον Θεό τον έχουν μέσα τους και είναι η φωνή της συνείδησης τους, η οποία προτρέπει προς το καλό και την αρετή και αποτρέπει από το κακό και την κακία. Όμως για να μπορεί να γίνει αυτό θα πρέπει η λογική να κυβερνά τη νόηση, η οποία νόηση, κατά τον Πλάτωνα [4], αποτελείται από τρία συστατικά: την λογική την επιθυμία και τον θυμό. Όταν η λογική κυβερνά τη νόηση και διαχειρίζεται εντός ορίων την επιθυμία και το θυμό, τότε επικρατεί η φωνή της συνείδησης και το άτομο πλησιάζει το Θείο (εσωτερική ισορροπία). Όταν η επιθυμία ή και ο θυμός κυβερνούν τη νόηση και χρησιμοποιούν τη λογική για να πετύχουν τους εκτός ορίων επιδιώξεις τους, τότε παραγκωνίζεται η φωνή της συνείδησης και το άτομο απομακρύνεται από το Θείο (διατάραξη εσωτερικής ισορροπίας). Υπόψη ότι τα όρια για να είναι οι σκέψεις και οι πράξεις σωστές τα έθεσε ο Αριστοτέλης [1] και είναι αυτά όπου οι σκέψεις και οι πράξεις δεν πρέπει να είναι ελλιπείς ούτε υπερβολές, αλλά να βρίσκονται σε ένα ενδιάμεσο διάστημα που ονόμασε μεσότητα της αρετής (εξωτερική ισορροπία).
Το υπόλοιπο κείμενο του συμβόλου της πίστεως και οι αναλύσεις που έχουν γίνει επ’ αυτού συμβάλλουν στον τρόπο με τον οποίο θα επιτευχθεί η εσωτερική και η εξωτερική ισορροπία για να πλησιάσει το άτομο τη θέωση. Στο πως θα επιτευχθεί η εσωτερική και η εξωτερική ισορροπία συγκλίνουν επίσης σχεδόν όλα τα κείμενα των ιερών γραφών και της ιεράς παράδοσης.
Να σημειωθεί ότι το σύμβολο της πίστεως πουθενά δεν αναφέρει την ύπαρξη του σατανά και άρα δεν υπάρχει λόγος να πιστεύει κανείς στην ύπαρξη του. Το επιχείρημα ότι το μεγαλύτερο επίτευγμα του σατανά είναι ότι έπεισε τούς ανθρώπους ότι δεν υπάρχει είναι σαν να λέμε ότι το μεγαλύτερο επίτευγμα του γαϊδάρου είναι ότι έπεισε τούς ανθρώπους ότι δεν έχει φτερά να πετάει! Σχετικά με την Κυριακή προσευχή που καταλήγει «μη εισενέγκης ημάς εις πειρασμόν αλλά ρύσαι ημάς από του πονηρού», πειρασμός και πονηρό μπορεί να χαρακτηρισθεί η απομάκρυνση από τη θέωση όπου η λογική εξουσιάζεται κυρίως από την επιθυμία ή/και τον θυμό.
Εκεί όμως που η Ορθοδοξία συναντά περισσότερο τον Ελληνισμό είναι η Εκκλησία και ιδιαίτερα η Κυριακάτικη Θεία Λειτουργία μαζί με τον Όρθρο. Εκεί χωρίς αλλοιώσεις για περίπου 2000 χρόνια, ακούγεται η Ελληνική γλώσσα και η Ελληνική μουσική, η Βυζαντινή μουσική. Εκεί μέσα σε μία κατανυκτική τελετή ο Θεάνθρωπος προσφέρει το αίμα και το σώμα του στους πιστούς για να πάρουν αυτοπεποίθηση, χαρά, αγάπη για τον συνάνθρωπο και δύναμη, να αντιμετωπίσουν τις δυσκολίες της ζωής. Αμέσως μετά την εκκλησία συνήθως αναβιώνει η αρχαία Αθηναϊκή δημοκρατία [2] με τους πιστούς συγκεντρωμένους σε χώρο της Εκκλησίας, να συζητούν και να αποφασίζουν για τα προβλήματα του τόπου τους.
Σήμερα ο Ελληνισμός και ορθοδοξία βάλλονται και ιδιαίτερα η Ελληνική γλώσσα που αποτελεί τον σπουδαιότερο συνδετικό κρίκο. Συνεπώς, είναι επιτακτική ανάγκη τόσο οι παρούσες όσο και οι επόμενες γενεές και προπάντων οι νέοι να στηρίξουν με κάθε τρόπο την Ορθοδοξία. Το πιο απλό που μπορούν να κάνουν είναι να πηγαίνουν, αν είναι δυνατόν, μαζί με τα παιδιά τους κάθε Κυριακή στην Εκκλησία. Το άλλο που επίσης μπορούν να κάνουν είναι να μελετούν προσεκτικά την ιστορία [2] και να αντλούν χρήσιμα διδάγματα από αυτήν για την εξελικτική πορεία της παράδοσης και των παραδοσιακών αξιών, ώστε να γίνεται η κατάλληλη προετοιμασία για το μέλλον, που έρχεται.
Αναφορές
[1] Αριστοτέλους Ηθικά Νικομάχεια (1, B-IV έως B-VIII)
[2] Κοντογιώργης Γιώργος, 2024, Η Εκκλησία ως η εν δήμω κοινωνία των πιστών και η Βυζαντινή κοσμόπολη, https://youtu.be/WxUYOBeBGeo
[3] Ορθόδοξος Χριστιανική Πίστις https://pistis.gr/
[4] Πλάτωνος Πολιτεία 441ε
Ι. Ν. Χατζόπουλος 9-10-2025
=======================================================
Ιωάννης Ν. Χατζόπουλος, MSCE, PhD
Ομότιμος καθηγητής Πανεπιστημίου Αιγαίου
Τ. καθηγητής Πανεπιστημίου CSUF, USA
Πύργοι Θερμής, Μυτιλήνη, 81100
Tel. +30-22510-71762
E-mail: ihatz@aegean.gr
Πηγή: https://iha-smartislands.org/2025/10/03/76979/
