Γρηγόρης Καλφέλης
«...ήταν εσφαλμένο να δοθεί η δυνατότητα στον Ρούμπιο να μιλήσει από ένα χώρο ο οποίος εκφράζει συμβολικά κάτι εντελώς διαφορετικό από αυτό που «αποπνέει» η σημερινή αυταρχική ομάδα η οποία διοικεί την Αμερική»
Θεωρώ εντελώς άστοχη και υπερβολική την κυβερνητική παραχώρηση της Πνύκας στον Υπουργό Εξωτερικών της Αμερικής Ρούμπιο για να εκφωνήσει ένα επίσημο λόγο κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του στην Ελλάδα.
Και θα εκθέσω πολύ σύντομα τους λόγους εκείνους οι οποίοι με κάνουν να πιστεύω κάτι τέτοιο.
Προκαταβολικά, βεβαίως, λέω ότι κανείς δε θα επιθυμούσε να έχει τεταμένες σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες (ειδικά με την administration του Ντόναλντ Τραμπ) και είναι σίγουρα θετικό ότι ο Αμερικανός Υπουργός επισκέφθηκε κατά προτεραιότητα την Αθήνα (και όχι την Άγκυρα).
Εκφράζοντας έμμεσα και την υποστήριξή του στα επιχειρησιακά «πρότζεκτς» της χώρας μας, όπως αυτό με την ExxonMobil και με άλλες γιγαντιαίες εταιρείες.
Παρόλα αυτά ήταν εσφαλμένο να δοθεί η δυνατότητα στον Ρούμπιο να μιλήσει από ένα χώρο ο οποίος εκφράζει συμβολικά κάτι εντελώς διαφορετικό από αυτό που «αποπνέει» η σημερινή αυταρχική ομάδα η οποία διοικεί την Αμερική (υπό τον Ντόναλντ Τραμπ).
Και καταρχήν.
Τι εκφράζει συμβολικά η Πνύκα;
Η Πνύκα εκφράζει συμβολικά το αξεπέραστο αρχαιοελληνικό ιδανικό για τη δημοκρατία.
Υπενθυμίζω, ότι η αρχαιοελληνική κοινωνία ήταν μια «αυτόνομη κοινωνία» η οποία ήξερε πολύ καλά (όπως μας λέει ο Κορνήλιος Καστοριάδης) ότι δεν υπήρχε υπερβατικότητα και ήξερε επίσης πολύ καλά ότι οι ίδιοι οι πολίτες της έπρεπε να «φτιάξουν» τους θεσμούς και τους νόμους.
Και υπό το πρίσμα αυτής της κοσμοθεωρίας οι Αθηναίοι πολίτες συνέρχονταν στην εκκλησία του δήμου για να διαβουλευθούν για το «κοινό αγαθό».
Μην ξεχνάμε, άλλωστε, αυτό που έλεγε ο Αριστοτέλης, δηλαδή ότι «ο πολίτης ήταν ο ικανός άνθρωπος ο οποίος μπορούσε να κυβερνήσει και να κυβερνηθεί».
Βεβαίως, στο ανωτέρω ιδανικό της δημοκρατίας υπήρχαν- λόγω της εποχής- και πολλοί περιορισμοί, αφού σε αυτές τις συναθροίσεις των πολιτών δεν μπορούσαν να συμμετέχουν οι δούλοι (γιατί η δουλεία ήταν αποδεκτή), αλλά και οι γυναίκες οι οποίες έπρεπε να παραμένουν στα σπίτια για να φροντίζουν για τις δουλειές του σπιτιού («Sandel M., Δικαιοσύνη»).
Η υπονόμευση του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου από την ηγετική ομάδα της Αμερικής και η επικράτηση «με τα όπλα» της άποψης του πιο ισχυρού
Στο σημείο αυτό θα ήθελα να σημειώσω εντελώς επιλεκτικά κάποια από τα χαρακτηριστικά τα οποία ταυτοποιούν τον Υπουργό Εξωτερικών της Αμερικής και την ηγετική ομάδα στην οποία συμμετέχει και τα οποία έρχονται σε πλήρη αντίθεση με το ανωτέρω αρχαιοελληνικό ιδανικό της δημοκρατίας.
Έτσι ας μη λησμονούμε:
1 Ότι η ηγετική ομάδα στην οποία συμμετέχει ο Μάρκο Ρούμπιο επιθυμεί διακαώς να καταργηθεί το Διεθνές Ποινικό Δικαστήριο το οποίο εδρεύει στη Χάγη, επειδή ακριβώς έχει εκδώσει ένα ένταλμα σύλληψης εναντίον του Ισραηλινού πρωθυπουργού Νετανιάχου για εγκλήματα πολέμου στη Γάζα.
Υπό το πνεύμα τούτο ο Ντόναλντ Τραμπ είχε κάνει λόγο πρόσφατα για ένα «διεφθαρμένο δικαστήριο» (rogue entity).
2 Επιπλέον είναι απαραίτητο να μη ξεχνούμε, ότι ο Αμερικανός Πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ και η ηγετική του ομάδα (στην οποία συμμετέχει ο Υπουργός Εξωτερικών) έχουν κάνει τα πάντα για να υπονομευθεί το Διεθνές Δίκαιο (μέγεθος το οποίο θα μας οδηγούσε σε μια πραγματική «ζούγκλα», όπου θα επικρατούσε «δια των όπλων» το δίκαιο του πιο ισχυρού).
Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, ας μη λησμονούμε περαιτέρω, ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες είχαν πρόσφατα απαγάγει και συλλάβει με «γκανγκστερικές μεθόδους» τον αυταρχικό ηγέτη της Βενεζουέλα Μαδούρο κατά παραβίαση του άρθρου 2 του καταστατικού Χάρτη των Ηνωμένων Εθνών, το οποίο απαγορεύει τη χρήση βίας από ένα κράτος των Ηνωμένων Εθνών εναντίον άλλου κράτους των Ηνωμένων Εθνών.
Άλλωστε, όλη η ομιλία του Ρούμπιο στην Πνύκα εξέφραζε αυτό το πνεύμα. Δηλαδή, ότι η παγκόσμια δικαιοσύνη απονέμεται σήμερα από τα εθνικά κράτη (όπως η Αμερική) τα οποία έχουν στρατιωτική ισχύ και όχι από τα διεθνή Δικαστήρια.
Και υπό το πρίσμα αυτό ο Υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ μας θύμισε την πιο άσχημη στιγμή του αρχαίου Πελοποννησιακού πολέμου που εξιστορεί ο Θουκυδίδης.
Με άλλα λόγια μας θύμισε τον περίφημο διάλογο των Αθηναίων με τους Μήλιους, όταν οι Αθηναίοι που ήθελαν να καθυποτάξουν τη Μήλο είχαν υποστηρίξει ότι η δικαιοσύνη μπορεί να υπάρχει μόνο μεταξύ των ίσων αντιπάλων (« δίκαια μεν εν τώ ανθρωπείω λόγω από της ίσης ανάγκης κρίνεται»).
Και κατά συνέπεια όταν ένα κράτος είναι πολύ πιο ισχυρό από το άλλο, τότε θα πρέπει να επιβάλλει τη θέλησή του.
Και το εκρηκτικό ερώτημα το οποίο αναφύεται μετά από όλα αυτά είναι το ακόλουθο:
Γιατί δόθηκε η δυνατότητα σε ένα άτομο (: τον Υπουργό Εξωτερικών της Αμερικής) να μιλήσει στην Πνύκα που εκφράζει τη δημοκρατία των πολιτών οι οποίοι διαβουλεύονται για το κοινό αγαθό και όχι τη φιλοσοφία που ενστερνίζεται ο Ρούμπιο, δηλαδή την επιβολή «δια των όπλων» του δικαίου του πιο ισχυρού;
Εκτός και αν θέλουμε να γυρίσουμε μετά από δύο χιλιάδες χρόνια στη πιο δυσάρεστη στιγμή της αρχαίας αθηναϊκής δημοκρατίας (που δεν ήταν πάντως ο κανόνας ο οποίος επηρέαζε το αρχαίο δημόσιου γίγνεσθαι).
Αναφορά στον Ισπανό κονκισταδόρα Κορτές
Τέλος, μου έκανε ιδιαίτερη εντύπωση η αναφορά του Υπουργού Εξωτερικών της Αμερικής κατά την ομιλία του στην Πνύκα στον Ισπανό κατακτητή Ερνάν Κορτές ( ως υπόδειγμα λαμπρού εξερευνητή ο οποίος επηρεάστηκε από το αρχαιοελληνικό ιδεώδες της δημοκρατίας).
Εδώ μάλλον, κατά την κρίση μου, ο Υπουργός Εξωτερικών της Αμερικής ή δεν γνωρίζει την ιστορία ή τη διαστρεβλώνει. Τι εννοώ;
Όπως μας λέει ο Umberto Eco για τους αρχαίους Μεξικανούς ο Κορτές και οι στρατιώτες του ενσάρκωναν τους θεούς που θα έρχονταν από τη θάλασσα, γιατί σύμφωνα με τη μυθολογία αυτών των λαών, από εκεί θα έπρεπε να εμφανιστούν οι θεοί.
‘Έτσι, ο Κορτές είχε επωφεληθεί από την ευπιστία των Μεξικανών και είχε καταστρέψει χωρίς καμία τύψη τον πολιτισμό του Μοντεζούμα και των Αζτέκων («Συνομιλίες για το τέλος του χρόνου»).
Και αναρωτιέται κανείς το εξής:
Είναι δυνατό ένας αιματοβαμμένος Ισπανός κατακτητής να είναι το μοντέλο το οποίο θα ελκύει τους σύγχρονους ανθρώπους;
Ποιο είναι το συμπέρασμα;
Ήταν εντελώς άστοχη και υπερβολική η κυβερνητική παραχώρηση της Πνύκας στον Μάρκο Ρούμπιο, γιατί από άποψη κοσμοθεωρίας εκφράζει κάτι εντελώς διαφορετικό από αυτό το οποίο συμβολικά εκφράζει ο τόπος της Πνύκας.
Ο Καλφέλης Γρηγόρης είναι Καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ kalfelis@law.auth.gr
Πηγή: https://www.tovima.gr/2026/10/11/opinions/astoxi-i-paraxorisi-tis-pnykas-ston-ypourgo-eksoterikon-ton-ipa/
