Ο Πρωτοπρεσβύτερος Ιωάννης Δρίτσας ιερουργεί στον Ιερό Ναό Τιμίου Προδρόμου Λουτρακίου.jpg)
Αγαπητοί μου αδελφοί,
Η Ε΄ Κυριακή των Νηστειών είναι, θα λέγαμε, το τελευταίο μεγάλο «μάθημα πορείας» πριν μπούμε στη Μεγάλη Εβδομάδα. Η Εκκλησία μας βάζει σήμερα μπροστά σε δύο πρόσωπα και σε δύο δρόμους που φαίνονται αντίθετοι, αλλά ενώνονται στο ίδιο μυστήριο: ο Χριστός ανεβαίνει στα Ιεροσόλυμα για να δώσει τη ζωή Του, και η οσία Μαρία η Αιγυπτία ανεβαίνει από τη ζωή της αμαρτίας στη ζωή της μετάνοιας. Και οι δύο δρόμοι έχουν έναν κοινό παλμό: η δόξα του Θεού περνά από την ταπείνωση, και η ελευθερία του ανθρώπου γεννιέται από τη μεταστροφή της καρδιάς.
1) Ο Χριστός προπορεύεται: η ελευθερία της θυσίας
Ο Ευαγγελιστής Μάρκος δεν περιγράφει απλώς μια μετακίνηση προς μια πόλη. Μιλά για μια τελική πορεία. Ο Χριστός δεν παρασύρεται από γεγονότα, ούτε αιφνιδιάζεται. Προπορεύεται. Βαδίζει προς τα Ιεροσόλυμα με ελευθερία, γνωρίζοντας το Πάθος. Και λέει στους μαθητές Του, καθαρά, όλα όσα πρόκειται να συμβούν: παράδοση, εμπαιγμοί, μαστιγώσεις, θάνατος, και μετά Ανάσταση.
Εδώ είναι το πρώτο θεολογικό βάθος: ο Σταυρός δεν είναι «ατύχημα» της ιστορίας, ούτε απλώς αποτέλεσμα ανθρώπινου μίσους. Είναι εκούσια κένωση του Υιού του Θεού. Ο Χριστός δεν «σώζει» από απόσταση. Μπαίνει μέσα στην ανθρώπινη τραγωδία, μέχρι το τέρμα της: τον θάνατο. Κι αυτό δεν το κάνει με μοιρολατρία, αλλά με αγάπη.
Γι’ αυτό και ο Άγιος Γρηγόριος ο Θεολόγος λέει το περίφημο: «ό,τι δεν προσλήφθηκε, δεν θεραπεύτηκε». Δηλαδή: για να γιατρευτεί ο άνθρωπος, ο Χριστός έπρεπε να προσλάβει ολόκληρη την ανθρώπινη φύση, να την ενώσει με τη θεότητά Του και να την περάσει μέσα από τον Σταυρό στην Ανάσταση. Δεν είναι «ηθική βελτίωση». Είναι θεραπεία της ύπαρξης.
2) Η παρεξήγηση των μαθητών: από τον σταυρό στον θρόνο
Και όμως, αδελφοί μου, ενώ ο Χριστός μιλά για θυσία, οι μαθητές ονειρεύονται πρωτεία. Ζητούν «δεξιά κι αριστερά». Θέλουν θέση στη δόξα. Είναι συγκλονιστικό πόσο εύκολα η καρδιά μας μεταφράζει τον λόγο του Θεού σε κοσμική λογική: ο Χριστός λέει «διακονία» κι εμείς ακούμε «εξουσία». ο Χριστός λέει «ποτήρι» κι εμείς ακούμε «προνόμιο».
Τότε ο Κύριος τους λέει: «δεν ξέρετε τι ζητάτε». Και δεν τους ντροπιάζει. Τους θεραπεύει. Τους φανερώνει ότι στη Βασιλεία Του, το μέτρο είναι άλλο:
«Όποιος θέλει να γίνει μεγάλος, ας γίνει διάκονος. Και όποιος θέλει να είναι πρώτος, ας γίνει δούλος όλων».
Αυτό δεν είναι απλώς «καλός τρόπος συμπεριφοράς». Είναι το ήθος της Βασιλείας. Η Εκκλησία δεν είναι χώρος όπου η φιλοδοξία παίρνει θρησκευτική μορφή. Είναι σώμα
Χριστού, όπου η «πρωτιά» έχει σφραγίδα Σταυρού: να σηκώνεις τον άλλον, όχι να ανεβαίνεις επάνω του.
Και εδώ αξίζει μια πατερική διατύπωση που φωτίζει την καρδιά της περικοπής: ο Άγιος Ισαάκ ο Σύρος ονομάζει την ταπείνωση «ένδυμα της θεότητας». Δηλαδή: ο Θεός «ντύθηκε» την ταπείνωση για να μας πλησιάσει. Αν λοιπόν θέλουμε να μοιάσουμε στον Χριστό, δεν υπάρχει πιο ασφαλής δρόμος από την ταπείνωση που γίνεται διακονία.
3) «Λύτρον αντί πολλών»: όχι συναλλαγή, αλλά απελευθέρωση
Και τώρα φτάνουμε στον πυρήνα: «Ο Υιός του ανθρώπου δεν ήρθε να τον υπηρετούν, αλλά να υπηρετήσει και να δώσει τη ζωή Του λύτρον αντί πολλών».
Η λέξη «λύτρο» ακούγεται συχνά σαν εμπορικός όρος. Όμως το Ευαγγέλιο δεν μιλά εδώ για ψυχρή συναλλαγή. Μιλά για απελευθέρωση. Λύτρο είναι η τιμή που πληρώνεται για να ελευθερωθεί όμηρος. Και ο όμηρος, αδελφοί μου, είναι ο άνθρωπος: όμηρος των παθών του, όμηρος της φθοράς, όμηρος του φόβου του θανάτου, όμηρος μιας ζωής που κλείνει στο «εγώ» και τελικά πνίγεται.
Γι’ αυτό η πατερική σκέψη επιμένει: η θυσία του Χριστού είναι μοναδική, γιατί είναι εκούσια (δηλαδή ελεύθερη), είναι για τους άλλους (δηλαδή καθαρή αγάπη) και είναι αντί των άλλων (δηλαδή αντιπροσωπευτική). Ο Χριστός στέκεται εκεί που θα έπρεπε να σταθούμε εμείς. Και με αυτή την «αντί» θυσία, ανοίγει ξανά την πόρτα της κοινωνίας με τον Θεό.
Εδώ ακριβώς συναντάμε και τον Άγιο Ιωάννη τον Χρυσόστομο: όταν σχολιάζει το «να δώσει τη ζωή Του λύτρο», τονίζει πως ο Χριστός δεν σταμάτησε ούτε στο να υπηρετήσει, αλλά προχώρησε μέχρι να δώσει τη ζωή Του και μάλιστα για εχθρούς. Αυτό είναι το μέτρο της θείας αγάπης: δεν περιμένει να αξίζεις. Σε αγαπά για να σε κάνει νέο άνθρωπο.
4) Η οσία Μαρία η Αιγυπτία: η κλειστή πόρτα και το άνοιγμα της καρδιάς
Και τώρα η Εκκλησία μας δείχνει την οσία Μαρία. Όχι ως «σκάνδαλο», αλλά ως θαύμα της χάριτος. Η ζωή της μάς λέει κάτι που πρέπει να το ακούσουμε βαθιά: η μετάνοια δεν είναι μια ψυχολογική ενοχή. Είναι μετάβαση από τη δουλεία στην ελευθερία.
.jpg)
Η συγκλονιστική στιγμή της ζωής της είναι εκείνη η «κλειστή πόρτα»: θέλει να μπει στον ναό και δεν μπορεί. Όσο κι αν πιέζει, κάτι την σταματά. Και τότε, σαν να φωτίζεται μέσα της η αλήθεια: δεν φταίει η πόρτα. Φταίει η καρδιά που είναι κλειστή. Η οσία Μαρία δεν βλέπει πια απλώς μια απαγόρευση· βλέπει την κατάσταση της ψυχής της. Και εκεί γεννιέται το αληθινό «σήμερα» της σωτηρίας της: στρέφεται στην Παναγία, ζητά έλεος, υπόσχεται αλλαγή, και ξεκινά πορεία.
Είναι πολύ σημαντικό να το πούμε πατερικά: η μετάνοια, στην παράδοση της Εκκλησίας, δεν είναι «ο άνθρωπος που αυτοτιμωρείται για να εξιλεωθεί». Είναι ο άνθρωπος που θεραπεύεται, που ξαναβρίσκει προσανατολισμό, που ανοίγει χώρο στη χάρη. Όπως λέει και η Αποκάλυψη: «Ιδού, στέκομαι στην πόρτα και χτυπώ». Ο Θεός δεν σπάει την πόρτα. Χτυπά. Και περιμένει τη δική μας ελευθερία.
Κι έτσι η οσία Μαρία γίνεται το πιο δυνατό σχόλιο πάνω στο Ευαγγέλιο της ημέρας: οι μαθητές ζητούν «θέσεις» δίπλα στον Χριστό. η οσία Μαρία ζητά να φύγει από πάνω της ό,τι την χωρίζει από τον Χριστό. Οι μαθητές παρεξηγούν τη δόξα ως τιμή. η οσία Μαρία ανακαλύπτει τη δόξα ως μετάνοια, ως αλλαγή ζωής, ως ελευθερία.
5) Τι σημαίνει αυτό για μας, τώρα
Αδελφοί μου, λίγες μέρες πριν τη Μεγάλη Εβδομάδα, το σημερινό Ευαγγέλιο δεν μας ρωτά «τι θέση θέλεις;», αλλά «τι δρόμο διαλέγεις;».
• Θέλεις να πλησιάσεις τον Χριστό; τότε πλησίασέ Τον εκεί που είναι: στη διακονία, στην ταπείνωση, στη συγχώρηση.
• Θέλεις να κοινωνήσεις τη δόξα Του; τότε μην την αναζητάς ως προβολή, αλλά ως άνοιγμα καρδιάς.
• Θέλεις Ανάσταση; τότε άρχισε από τώρα να πεθαίνει μέσα σου το “εγώ” που απαιτεί.
Και κάτι πρακτικό, πολύ απλό: διάλεξε αυτές τις μέρες ένα συγκεκριμένο έργο διακονίας που δεν θα το μάθει κανείς. Και διάλεξε μια πόρτα που θα ανοίξεις: μια συγγνώμη, μια συμφιλίωση, ένα κόψιμο πάθους που σε ταλαιπωρεί, μια αληθινή εξομολόγηση. Η Βασιλεία αρχίζει έτσι: όχι με θόρυβο, αλλά με κλειδιά.
Κλείσιμο
Ας το κρατήσουμε σαν μια τελευταία εικόνα, πριν ανάψουν τα κεριά της Μεγάλης Εβδομάδας:
Στον δρόμο προς τα Ιεροσόλυμα ακούγονται δύο ποτήρια.
Το πρώτο είναι το ποτήρι που κρατά ο Χριστός: ποτήρι σταυρού, ποτήρι αγάπης, ποτήρι που δεν το πίνουν οι ισχυροί, αλλά οι ελεύθεροι.
Το δεύτερο είναι το ποτήρι που κρατά η καρδιά μας: ποτήρι επιθυμιών, ποτήρι δικαίωσης, ποτήρι «θέσης».
Κι ανάμεσα στα δύο ποτήρια υπάρχει μια πόρτα. Άλλοτε την χτυπά ο Θεός κι εμείς κάνουμε πως δεν ακούμε. Άλλοτε την χτυπά η συνείδηση κι εμείς βάζουμε πιο χοντρή κλειδωνιά.
Σήμερα, όμως, στέκονται δίπλα-δίπλα ένας Διδάσκαλος που προχωρά προς τον Σταυρό και μια γυναίκα που δεν μπορεί να μπει στον ναό. Και ο Χριστός δεν της δείχνει θρόνο. Της δείχνει δρόμο. Δεν της υπόσχεται «δεξιά κι αριστερά». Της χαρίζει κλειδί.
Κι αν θέλουμε να Τον συναντήσουμε αληθινά, ας μη ζητήσουμε θέση. Ας ζητήσουμε καρδιά. Καρδιά που να υπηρετεί. Καρδιά που να ανοίγει. Γιατί η δόξα Του έχει σχήμα Σταυρού. Και η ελευθερία μας αρχίζει τη στιγμή που θα πούμε: «Κύριε, άνοιξε». Αμήν.
Ιωάννης Δρίτσας
Πρωτοπρεσβύτερος
