Η Παγκόσμια Ημέρα Ζώων, που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 4 Οκτωβρίου, δεν είναι απλώς μια αφορμή για φωτογραφίες με ζώα και τρυφερά μηνύματα.
Μαρια Τζωρτζακη
Από το σκυλάκι μας που μας περιμένει στην πόρτα μέχρι την άγρια ζωή που απειλείται, η 4η Οκτωβρίου είναι μια μέρα αφιερωμένη σε όλα τα ζώα και μας θυμίζει πως η σχέση μας με αυτά δεν είναι μόνο θέμα αγάπης, αλλά και ευθύνης.
Υπάρχουν πλάσματα που μας περιμένουν να γυρίσουμε σπίτι και άλλα που ζουν δίπλα μας χωρίς να τα γνωρίζουμε. Υπάρχουν εκείνα που μεγαλώνουν μαζί μας, εκείνα που δεν είναι τόσο τυχερά και εκείνα που κινδυνεύουν, αφού βλέπουν τους φυσικούς τους βιότοπους να συρρικνώνονται, απειλούμενα σε ορισμένες περιπτώσεις ακόμα και με εξαφάνιση. Όλα, όμως, έχουν κάτι κοινό. Ποιο είναι αυτό; Ο κόσμος στον οποίο ζουν έχει διαμορφωθεί σε μεγάλο βαθμό από τον άνθρωπο.
Η Παγκόσμια Ημέρα Ζώων, που γιορτάζεται κάθε χρόνο στις 4 Οκτωβρίου, δεν είναι απλώς μια αφορμή για φωτογραφίες κατοικίδιων και τρυφερά μηνύματα. Είναι μια υπενθύμιση, που μας βάζει στη διαδικασία να ξανασκεφτούμε τι σημαίνει να ζούμε μαζί με άλλα έμβια όντα και τι τους οφείλουμε.
Μια ημερομηνία με ιστορία
Η ιδέα για μια παγκόσμια ημέρα αφιερωμένη στα ζώα ανήκε στο δημοσιογράφο και ακτιβιστή Χάινριχ Τσίμερμαν. Η πρώτη σχετική εκδήλωση πραγματοποιήθηκε στο Βερολίνο το 1925, με περισσότερους από 5.000 ανθρώπους να συμμετέχουν. Τέσσερα χρόνια αργότερα, η εκδήλωση πραγματοποιήθηκε για πρώτη φορά στις 4 Οκτωβρίου, ενώ το 1931 η συγκεκριμένη ημερομηνία καθιερώθηκε διεθνώς ως Παγκόσμια Ημέρα των Ζώων.
Σχεδόν έναν αιώνα αργότερα, το μήνυμά της παραμένει πιο επίκαιρο από ποτέ. Δεν αφορά μόνο την αγάπη που δείχνουμε στα κατοικίδιά μας, αλλά το σεβασμό, την προστασία και την ευζωία όλων των ζώων, από εκείνα που ζουν δίπλα μας μέχρι την άγρια ζωή που απειλείται από την ανθρώπινη δραστηριότητα.
Η αγάπη για τα ζώα δεν αρκεί
Η έννοια της ευζωίας των ζώων είναι πολύ πιο σύνθετη από την απουσία κακοποίησης. Περιλαμβάνει τη σωματική αλλά και την ψυχική τους κατάσταση και τις συνθήκες μέσα στις οποίες ζουν. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός για την Υγεία των Ζώων (WOAH) αναγνωρίζει ως βασικό πλαίσιο τις λεγόμενες Πέντε Ελευθερίες: ελευθερία από την πείνα και τη δίψα, από την άσκοπη ταλαιπωρία και την καταπόνηση, από τον πόνο, τον τραυματισμό και την ασθένεια, από το φόβο και την αγωνία και, τέλος, την ελευθερία έκφρασης φυσιολογικής συμπεριφοράς.
Αυτό αλλάζει και τον τρόπο με τον οποίο βλέπουμε το κατοικίδιό μας. Δεν είναι απλώς ένα ζώο που βρίσκεται μέσα στο σπίτι. Έχει επιθυμίες, φόβους, προτιμήσεις, ανάγκη για κίνηση, παιχνίδι, εξερεύνηση και ασφάλεια.
Τι μας προσφέρουν τα ζώα;
Η σχέση ανθρώπου και ζώου είναι, φυσικά, αμφίδρομη. Ένας σκύλος μπορεί να μας παρακινήσει να βγούμε για έναν περίπατο. Μια γάτα μπορεί να γίνει σταθερή παρουσία σε ένα μοναχικό σπίτι. Η φροντίδα ενός ζώου δημιουργεί ρουτίνα, επαφή και την αίσθηση ότι κάποιος μας χρειάζεται.
Η επιστήμη, ωστόσο, είναι λίγο πιο προσεκτική από το δημοφιλές «τα κατοικίδια κάνουν καλό στην ψυχική υγεία». Μια σχετική μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό «Animals», διαπίστωσε ότι η σχέση ανάμεσα στο δεσμό με ένα κατοικίδιο και στην ψυχική υγεία δεν είναι πάντα ίδια για όλους. Με άλλα λόγια, το ζώο δεν είναι «θεραπεία». Είναι όμως ένας σημαντικός σύντροφος και, για πολλούς ανθρώπους, μπορεί να προσφέρει ένα βαθύτερο αίσθημα νοήματος.
Δεν υπάρχουν μόνο σκύλοι και γάτες
Η Παγκόσμια Ημέρα Ζώων μάς καλεί να διευρύνουμε το βλέμμα μας. Τα ζώα συντροφιάς είναι μόνο ένα μέρος του κόσμου των έμβιων όντων. Υπάρχουν τα ζώα των αγροκτημάτων, η άγρια πανίδα, τα θαλάσσια είδη, τα πουλιά, αλλά και αμέτρητα άλλα πλάσματα που επηρεάζονται από τις ανθρώπινες δραστηριότητες.
Η ευζωία, επομένως, δεν είναι μόνο ατομική υπόθεση. Έχει επιστημονικές, ηθικές, κοινωνικές, οικονομικές και πολιτικές διαστάσεις, ακριβώς επειδή ο τρόπος με τον οποίο φερόμαστε στα ζώα επηρεάζει τόσο τα ίδια όσο και τις κοινωνίες μας.
Πώς επηρεάζεται η υγεία μας από τα ζώα
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας επισημαίνει ότι η υγεία των ανθρώπων, των ζώων και των οικοσυστημάτων αποτελεί ένα ενιαίο σύνολο. Οι αλλαγές που επηρεάζουν το ένα μέρος αυτής της αλυσίδας έχουν αντίκτυπο και στα υπόλοιπα.
Η κλιματική αλλαγή, η απώλεια βιοποικιλότητας, η αστικοποίηση, η εντατική κτηνοτροφία και η καταστροφή των φυσικών οικότοπων μεταβάλλουν διαρκώς το περιβάλλον στο οποίο ζουν τα ζώα και οι άνθρωποι. Όσο περισσότερο πιέζονται τα οικοσυστήματα τόσο μεγαλύτερη γίνεται η ανάγκη για μια πιο υπεύθυνη και ισορροπημένη σχέση με τη φύση.
Γι’ αυτό η προστασία των ζώων δεν συνδέεται μόνο με την ευζωία τους. Αφορά και τον τρόπο με τον οποίο επιλέγουμε να συνυπάρχουμε με το φυσικό κόσμο. Η φροντίδα για τα ζώα, τους βιότοπους και το περιβάλλον είναι τελικά μέρος μιας ευρύτερης προσπάθειας να διατηρήσουμε έναν κόσμο βιώσιμο για όλους.
Το πιο δύσκολο μάθημα είναι ο σεβασμός στη διαφορετικότητά τους
Ίσως εδώ βρίσκεται και η ουσία της ημέρας. Δεν χρειάζεται να μετατρέψουμε τα ζώα σε μικρούς ανθρώπους. Ο σκύλος δεν πρέπει να ζει σαν άνθρωπος, ούτε η γάτα να συμπεριφέρεται σαν παιδί. Οφείλουμε να αναγνωρίζουμε ότι είναι διαφορετικά όντα, με δικές τους ανάγκες και τρόπους επικοινωνίας. Ο σεβασμός ξεκινά όταν σταματάμε να ρωτάμε μόνο «τι μας προσφέρει ένα ζώο;» και αρχίζουμε να ρωτάμε «τι χρειάζεται αυτό το ζώο για να ζει καλά;».
Μία μέρα που σημαίνει πολύ περισσότερα
Η Παγκόσμια Ημέρα Ζώων είναι μια υπενθύμιση, όχι μια ημερομηνία που περνά και χάνεται στο ημερολόγιο. Μπορεί να σημαίνει μια υιοθεσία αντί για αγορά. Μια επίσκεψη στον κτηνίατρο. Ένα μπολ με νερό για ένα αδέσποτο. Τη στήριξη ενός καταφυγίου. Την απόφαση να μην εγκαταλείψουμε ποτέ ένα ζώο επειδή η φροντίδα του έγινε δύσκολη. Αλλά και κάτι ακόμα πιο απλό: το να μάθουμε τα παιδιά πώς να πλησιάζουν τα ζώα με σεβασμό και όχι με φόβο ή βία. Γιατί ο τρόπος με τον οποίο στεκόμαστε απέναντι στα πιο ευάλωτα πλάσματα του κόσμου αποκαλύπτει, τελικά, κάτι βαθύτερο για εμάς τους ίδιους: την ικανότητά μας να σεβόμαστε, να προστατεύουμε και να συνυπάρχουμε.
Δεν κατοικούμε απλώς σε έναν πλανήτη που μοιραζόμαστε με τα ζώα. Είμαστε μέρος του ίδιου κόσμου, συνδεδεμένοι με όλα τα υπόλοιπα όντα που κατοικούν σε αυτόν. Και η ευθύνη μας φαίνεται, πάνω απ’ όλα, στον τρόπο με τον οποίο επιλέγουμε να φροντίζουμε και να προστατεύουμε εκείνα που δεν μπορούν να υπερασπιστούν μόνα τον εαυτό τους.
Πηγή: https://www.vita.gr/2026/10/04/psixologia/zoa-oi-sygkatoikoi-mas-sti-gi/
